Biuro Analiz Sejmowych Biuro Analiz Sejmowych - Kancelaria Sejmu
Sejm RP  Zagórna 3  English version 
Zagórna 3
Historia budynku

Budynek przy ul. Zagórnej 3 (przed II wojną światową nr 9) zbudowany został w 1915 r. Ufundował go znany warszawski finansista i filantrop Wojciech Sawicki - powstaniec styczniowy, dyrektor Banku Handlowego - z przeznaczeniem na sierociniec dla ubogich dzieci Powiśla Czerniakowskiego (głównie młodych dziewcząt).

Był on jedyną placówką opiekuńczo-wychowawcza dla uprzemysłowionego w XIX i na początku XX wieku robotniczego Powiśla.
Działka, na której znajduje się budynek, była częścią najstarszego ogrodu botanicznego w Europie. W XVIII wieku aż tutaj sięgały słynne ogrody ks. Kazimierza Poniatowskiego - brata króla Stanisława Augusta. Zajmowały one teren objęty dziś ulicami: Książęcą, Rozbrat, Górnośląską i Wiejską.
Po odzyskaniu niepodległości, od 1919 r. mieściła się tu miejska szkoła powszechna nr 29, kierowana przez wybitnego pedagoga Józefa Wójcika. Teren szkoły rozpościerał się wzdłuż ulicy Zagórnej, od ulicy Czerniakowskiej do ulicy Solec. Od strony ul. Czerniakowskiej urządzono boisko sportowe. Były na nim bieżnie, skocznie, kręgi rzutni kulą i dyskiem, place do gier w piłkę. Od strony Solca i na tyłach szkoły znajdował się ogród szkolny. Rosły tam różne okazy botaniczne. Poziom ul. Solec był wyższy niż Czerniakowskiej i na naturalnej skarpie założono ogródek skalny. W szkolnym ogrodzie znajdowała się sadzawka z fontanną oraz letnia altana. Każda klasa miała swoją uprawną grządkę.
Wśród absolwentów szkoły znalazło się wielu żołnierzy konspiracji, bojowników o wolność Polski, m. in. Jan Bytnar "Rudy" - bohater AK. W 1940 r. gmach został zajęty przez zmotoryzowaną jednostkę Wehrmachtu.
Podczas Powstania Warszawskiego w tym rejonie walczyli żołnierze zgrupowania "Kryska" podpułkownika Zygmunta Netzera i kościuszkowcy z 9 p.p. 3DP I armii WP po przeprawie przez Wisłę.
W budynku mieścił się szpital polowy. Po jego zdobyciu Niemcy część rannych rozstrzelali, pozostałych wywieźli do komendy gestapo w al. Szucha.

Po II wojnie światowej do budynku powróciła szkoła powszechna, a od 1961 r. siedzibę znalazł tu Dom Dziecka nr 10.
Kolejnym użytkownikiem został Instytut Badań nad Młodzieżą (1972-1983). Placówka ta prowadziła badania służące instytucjom systemu edukacyjnego. W 1983 r. powstał Instytut Badań Problemów Młodzieży, który prowadził prace naukowo-badawcze dotyczące młodzieży.

Od 1991 r. budynek znajduje się w zarządzie Kancelarii Sejmu RP. Mieszczą się tu Biuro Analiz Sejmowych oraz Wydawnictwo Sejmowe.
Budynek wraz z terenem jest obiektem zabytkowym, wpisanym do rejestru zabytków pod nr 1492.
Jest to kamienica secesyjna o bogatym detalu architektonicznym. Wartość zabytkową przedstawiają zwłaszcza dwie tablice z brązu, stanowiące dekorację ryzalitów (jedna z płaskorzeźbą Matki Boskiej Częstochowskiej, druga z nazwiskiem fundatora i datą budowy obiektu) w bordiurze, ujęte w spływy wolutowe z girlandami, zwieńczone łukiem odcinkowym.
Wewnątrz budynku na uwagę zasługują: pamiątkowa tablica z brązu poświęcona fundatorowi budynku, wykonana przez firmę warszawską W. Gontarczyk i K. Reidt, kolumny typu jońskiego oraz schody lane z kutymi ręcznie balustradami.
Obecnie na miejscu boiska szkolnego, przy Zagórnej 5, stoi kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej na Powiślu. Natomiast na terenie szkolnego ogrodu znajduje się obecnie hotel Etap. Ulica Zagórna dochodziła kiedyś niemal do samej Wisły. Dzisiaj jest od Wisły odcięta i skrócona o sześć numerów. To z tego powodu nastąpiła zmiana adresu dawnego budynku z Zagórnej 9 na Zagórną 3.

   

Odnośnik do góry do góry



Ilustracja
Ilustracja - gradientElement menu - wyszukiwanie zaawansowaneElement menu - newsletterElement menu - FAQElement menu - mapa stronyIlustracja